Leer ons ermee werken!

Sinds ChatGPT eind 2022 verscheen, is er voor veel leerlingen veel veranderd. Opeens hadden we een hulpmiddel dat binnen een paar seconden iets kon uitleggen, ideeën kon geven of kon helpen bij een lastige opdracht. Tegelijkertijd ontstond er op scholen vooral veel onrust. ChatGPT werd geblokkeerd, opdrachten werden gecontroleerd met AI-detectors en het gesprek ging voornamelijk over plagiaat.

Die zorgen zijn niet volledig onbegrijpelijk. Natuurlijk zijn er leerlingen die AI gebruiken om een werkstuk te laten schrijven of huiswerk te maken zonder zelf na te denken, en dat zal waarschijnlijk ook regelmatig gebeuren. Maar proberen AI weg te denken, werkt niet. Scholen kunnen websites op hun netwerken blokkeren, maar leerlingen kunnen de hulpmiddelen thuis alsnog gebruiken. AI-detectors zijn bovendien onnauwkeurig en geven regelmatig vals-positieve meldingen, waardoor leerlingen ten onrechte van AI-gebruik kunnen worden beschuldigd.

Als leerling merk je daardoor vooral dat AI als een bedreiging wordt behandeld, terwijl het ook kan helpen. Niet als antwoordenboek, maar als assistent. Soms begrijp je de uitleg van een docent niet meteen of is de docent op dat moment niet beschikbaar. AI kan iets dan op een andere, meer persoonlijke manier uitleggen, extra voorbeelden geven of samen met je oefenen. Dat kan zonder dat een docent extra tijdsdruk ervaart. Functies zoals ‘Studeren en leren’ van ChatGPT en de leermodus van Gemini kunnen daarbij helpen.

AI is echter alleen leerzaam als leerlingen zelf actief blijven nadenken. Het hulpmiddel moet niet direct het antwoord geven, maar juist vragen stellen, uitleg bieden en leerlingen helpen om zelf tot een oplossing te komen. Daarvoor moeten leerlingen leren om AI bewust te gebruiken en niet automatisch ieder antwoord over te nemen.

Daar ligt ook een taak voor docenten en scholen. Alleen zeggen dat AI verboden is en het als een bedreiging zien, bereidt ons niet voor op een toekomst waarin AI bijna overal gebruikt zal worden. Leer ons daarom hoe we goede vragen stellen, hoe we antwoorden controleren en wanneer het gebruik van AI wel of niet eerlijk is.

Maak daarnaast opdrachten waarbij inzicht belangrijker is dan alleen het eindantwoord, bijvoorbeeld door leerlingen hun keuzes mondeling te laten uitleggen, gesprekken te voeren en persoonlijke reflecties te laten schrijven.